jan 08, 2018

feestmaal van worstenbrood en appelbollen

Het nieuwe jaar is ondertussen een week oud en plots zien we overal berichten opduiken over worstenbroodjes en appelbollen. Het is dan ook Verloren Maandag! Deze traditionele feestdag wordt vooral in de provincie Antwerpen en Doornik in ere gehouden, maar weet jij wat er nu precies gevierd wordt? En waarom staan er precies op deze dag dan worstenbroodjes en appelbollen op het menu? We zetten het allemaal voor je op een rijtje.

De eerste maandag na Driekoningen schuiven de meeste mensen in Antwerpen en omstreken aan bij hun familie of vrienden om Verloren Maandag te vieren. Weinigen onder hen zullen je echter kunnen vertellen waar deze geliefde traditie vandaan komt. Nochtans doen er wel tientallen verklaringen de ronde over de oorsprong van het gebruik. Maar waar komt dit nu écht vandaag?

Een eerste mogelijkheid wordt ook wel eens “Verzworen Maandag” genoemd. Op de maandag na een grote feestdag zouden vroeger ambtenaren hun eed hebben afgelegd. De plechtigheid werd gevolgd door een feest, georganiseerd door de stad. Om de feestelijkheden betaalbaar te houden, werden er goedkope vleesbroodjes geserveerd. En door al dat feestgedruis was de werkdag natuurlijk “verloren”.

Een andere verklaring verwijst naar de Antwerpse haven. Traditioneel mochten de havenarbeiders op de eerste maandag na Driekoningen drinken op kosten van hun bazen. Bij dat drinkgelag werd ook een warme hap geserveerd, maar om het gebeuren zo goedkoop mogelijk te houden, bestond het feestmaal uit onverkoopbare restjes vlees en brood. En zo ontstond het verloren brood, een vroege voorloper van het geliefde worstenbroodje dat we vandaag kennen.

De meest waarschijnlijke verklaring stamt uit de 18de eeuw. De gilden organiseerden een nieuwjaarsfeest op Verloren Maandag waarbij de gildeboeken werden voorgelezen en er – uiteraard – feest werd gevierd. De ambachtslui trokken na de officiële feestelijkheden verder naar de lokale herbergen om te klinken op het nieuwe jaar. De slimme herbergiers wilden deze enthousiaste klanten natuurlijk zo lang mogelijk in hun zaak houden en boden daarom zoute hapjes aan, die ervoor zorgden dat de ambachtslui nog meer zouden drinken. Om budgettaire redenen werden de hapjes gemaakt van vette vleesssoorten, al dan niet verpakt in deeg. Et voilà, de traditie was geboren.

Tot op heden is het niet duidelijk welke gebeurtenis nu echt aan de oorsprong van Verloren Maandag ligt, maar de culinaire traditie is in ieder geval blijven verder leven. In veel cafés in Antwerpen krijg je vandaag een worstenbroodje bij je consumptie en ook bij heel wat gezinnen wordt Verloren Maandag smakelijk gevierd met worstenbrood en – voor de zoetenbekken – appelbollen. Wil jij ook nog snel enkele worstenbroodjes op tafel kunnen zetten? Paseer dan snel bij één van onze Panoswinkels. We zetten alvast de dubbele worstenbroodjes voor je klaar, maar voor wie wel eens een andere versie wilt proberen, hebben we ook worstenbrood speciaal, met curryketchup, met Bicky dressing, martino speciaal, classico of een kippenworstenbroodje. Smullen maar!